7. Sınıf Türkçe Fiillerde Anlam İş Oluş Durum Çözümlü Test

“Okumak, uyumak, uzamak” fiilleri sırasıyla iş, durum ve oluş fiilleridir. Buna göre doğru cevap İş- Durum- Oluş olacaktır.

Oluş fiilleri, öznenin iradesi dışında gerçekleşir. Seçeneklerde oluş fiili olmayanı bulmalıyız:
A) Uzamak – Oluş
B) Zayıflamak – Oluş
C) Sararmak – Oluş
D) Okumak – İş
Doğru seçenek D’dir, çünkü iş fiili verilmiştir.

Bir fiilin durum fiili olup olmadığını anlamanın en pratik yolu, fiilin başına "onu" kelimesini getirmektir. Eğer anlamlı olmuyorsa o bir durum fiilidir.
Seçeneklerin Analizi
A) Tolga bana mektup yazmış.
Fiil: Yazmak.
Kontrol: "Onu yazmış" (Mektubu yazmış). Nesne alabildiği için bu bir iş (kılış) fiilidir.
B) Yazarken kalemi kırdım.
Fiil: Kırmak.
Kontrol: "Onu kırdım" (Kalemi kırdım). Nesne aldığı için bu bir iş (kılış) fiilidir.
C) Bahçede çiçek açan ağaçları gördüm.
Fiil: Görmek.
Kontrol: "Onu gördüm" (Ağaçları gördüm). Nesne aldığı için bu bir iş (kılış) fiilidir.
D) Yaptığı espriye bütün sınıf güldü.
Fiil: Gülmek.
Kontrol: "Onu güldü" diyemeyiz. Anlamsız olur.
Gülmek eylemi öznenin o anki durumunu belirtir ve dışarıdan bir nesneye ihtiyaç duymaz. Bu yüzden durum fiilidir.

Durum bildiren fiilleri bulmak için öznenin iradesiyle gerçekleştirilebilen ve bir durum ifade eden fiil aranır. Seçenekler:
A) Uyuyormuş – Durum
B) Okuyor – İş
C) Dikti – İş
D) Büyümüş – Oluş

Oluş fiili bir olayın zaman içerisinde kendiliğinden gerçekleşmesi, bir değişim veya dönüşüm ifade eder. Bu fiiller genellikle bir nesne almaz ve eylem öznenin kendiliğinden gerçekleşir.
Yaşlanmak: Bu fiil, zamanın geçişiyle birlikte gerçekleşen doğal bir süreçtir ve bir nesne almaz.
Uyumak, uzanmak, görmek: Bu fiiller ise bir eylem ifade eder ve genellikle bir nesne alabilirler.
Örneğin: "Kitap okumak", "Yatağa uzanmak", "Bir film görmek".
Sonuç olarak, sadece "yaşlanmak" fiili bir oluş bildirdiği için doğru cevaptır.

İş fiili: Bir eylem ifade eder. (Örn: yazmak, okumak)
Oluş fiili: Bir değişim, bir oluş durumu ifade eder. (Örn: büyümek, solmak)
Durum fiili: Bir durum ifade eder. (Örn: durmak, oturmak, üzülmek)
Fiilleri iş, oluş ve durum sırasına göre inceleyelim:
D) Dinlemek – İş, Kızarmak – Oluş, Ağlamak – Durum.

İş fiili: Bir eylem, bir iş yapma durumu ifade eder. Genellikle "neyi?", "kimi?" gibi sorulara cevap verir.
A) Hakan olanlara çok üzüldü: Üzülmek bir durum fiilidir. Bir duygu halini ifade eder.
C) Çok yorulduğum için erkenden yattım: Yorulmak bir durum, yatmak ise bir eylem olsa da burada neden-sonuç ilişkisi içinde kullanıldığı için durum anlamı ağır basmaktadır.
D) Salondaki kanepeye uzandı: Uzanmak bir durum fiilidir. Bir pozisyonu ifade eder.
B seçeneğinde ise:
Paylaştılar: Bu fiil bir eylem ifade eder. Çocuklar bir işi yapmaktadırlar, pastayı bölüştürmektedirler. Bu nedenle "neyi?" sorusuna "pastayı" cevabı verilebilir.
Sonuç olarak, sadece B seçeneğindeki "paylaştılar" fiili bir iş bildirmektedir.

Kendiliğinden gerçekleşen bir durumu ifade eden fiili bulmamız gerekiyor:
A) Kırmışlar – İş
B) Yaşlanıyor – Oluş
C) Döndük – İş
D) Gezdi – İş
Babam gittikçe yaşlanıyor cümlesinde "yaşlanmak" fiili, kişinin kendiliğinden ve zamanla gerçekleşen bir durumu ifade etmektedir. İnsanlar istemeden, zamanın akışı ile birlikte yaşlanırlar. Bu durum, kişinin herhangi bir eylemi sonucu değil, doğal bir süreçtir.

Fiilleri iş, oluş ve durum sırasına göre inceleyelim:
A) Seçmek – İş, Çürümek – Oluş, Uyanmak – Durum (Uygun).
B) Morarmak – Oluş, Beklemek – Durum, Gitmek – İş (Uygun değil).
C) Anlamak – İş, Yapmak – İş, Söylemek – İş (Uygun değil).
D) Bitirmek – İş, Sevmek – Durum, Uzamak – Oluş (Uygun değil).

Durum fiili öznenin içinde bulunduğu durumu ifade eder. Seçeneklerde:
A) Bildim – İş
B) Koparmış – İş
C) Oturdum – Durum
D) Çürümüş – Oluş