7. Sınıf Uzay Çağı Kavram ve Açıklama Eşleştirme Etkinliği

Bu etkinlikte 7. sınıf Fen Bilimleri dersi 1. Ünite Uzay Çağı’na ait kavramlar ile açıklamaları eşleştirilmektedir. Etkinlik 10 turdan ve 60 eşleştirme sorusundan oluşur. Uzay araçları, Türkiye’nin uyduları, uzay çalışmaları, gök bilimciler, teleskoplar, yıldızların yaşam döngüsü, galaksiler ve evren ile uzay teknolojilerinin günlük hayattaki kullanımı konularındaki kavramlar tekrar edilir.

Nasıl oynanır?

Sol sütundan (düz çerçeveli, mavi) bir kavram seçin.
Sağ sütundan (kesikli çerçeveli, turuncu) bu kavramın açıklamasını seçin. Seçim sırası fark etmez.
Doğru eşleşen kutular yeşile döner. Yanlış eşleşmede kutular kırmızı yanıp söner.
Bir turdaki 6 eşleşmenin hepsi tamamlanınca “Sonraki sorular” düğmesiyle yeni tura geçin.

1. Tur: Uzay araçları

Uzay sondası
Uzay roketi
Yapay uydu
Uzay mekiği
Uzay istasyonu
Uzay teleskobu

Gök cisimlerini incelemek için gönderilen, Dünya’dan kontrol edilen insansız robotik araç
Uzay araçlarını yeryüzünden yörüngeye taşıyan; yakıt, motor ve egzozdan oluşan araç
Dünya’nın çevresinde belirli bir yörüngede dolanan, haberleşme ve gözlem için kullanılan araç
Astronotlar tarafından kontrol edilen, yeniden kullanılabilen, astronot ve malzeme taşıyan araç
Astronotların düşük yer çekimli ortamda uzun süre yaşayıp deney yaptığı yörüngedeki araç
Atmosferden etkilenmeden gözlem yapmak için Dünya’nın yörüngesine yerleştirilen araç

2. Tur: Türkiye’nin uyduları

Türksat 1A
Türksat 1B
Türksat 6A
BİLSAT
RASAT
Göktürk 2

1994’te fırlatılırken roket arızası nedeniyle okyanusa düşen uydu
Türkiye’nin yörüngeye yerleşen ilk haberleşme uydusu
Türkiye’nin ilk yerli ve millî haberleşme uydusu
Türkiye’nin ilk yer gözlem uydusu
Ülkemizde tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu
TÜBİTAK UZAY, TUSAŞ ve Millî Savunma Bakanlığı iş birliğiyle geliştirilen ilk yüksek çözünürlüklü keşif uydusu

3. Tur: Uzay çalışmaları ve kurumlar

Yuri Gagarin
Neil Armstrong
Valentina Tereşkova
Alper Gezeravcı
Türkiye Uzay Ajansı (TUA)
TÜBİTAK UZAY

1961’de Vostok 1 ile uzaya çıkan ilk insan
1969’da Apollo 11 göreviyle Ay’a ayak basan ilk insan
Uzaya çıkan ilk kadın
2024’te Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 13 deney yapan ilk Türk astronot
2018’de kurulan ve Millî Uzay Programı’nı yürüten kuruluş
Uzay alanında ülkemizin lider araştırma ve geliştirme kuruluşu

4. Tur: Gök bilimciler ve teleskobun tarihi

Hans Lippershey
Galileo Galilei
Isaac Newton
Uluğ Bey
Nüzhet Toydemir Gökdoğan
Edwin Hubble

Teleskobu icat eden kişi olarak kabul edilir.
Teleskopla gök cisimlerini ilk gözlemleyen bilim insanıdır.
Mercek yerine ayna kullanan teleskobu yapmıştır.
15. yüzyılda Semerkant’ta gözlemevi kurdurmuştur.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın astronomudur.
Samanyolu dışında başka galaksilerin varlığını kanıtlamıştır.

5. Tur: Teleskoplar ve gözlemevleri

Hubble Uzay Teleskobu
James Webb Uzay Teleskobu
Radyo teleskop
Gözlemevi (rasathane)
TUG
DAG

1990’da yörüngeye yerleştirilen, 1993’te uzayda onarılan teleskop
2021’de gönderilen, kızılötesi gözlem yapan en büyük uzay teleskobu
Radyo dalgalarını yakalayan, bulutlu havada da çalışabilen çanak biçimli teleskop
Teleskopların yerleştirildiği, açılıp kapanabilen kubbeli yapı
Antalya Bakırlıtepe’de kurulu, 1997’den bu yana çalışan gözlemevi
Erzurum Karakaya Tepeleri’nde 3.170 metre yüksekliğe kurulan gözlemevi

6. Tur: Uzay kavramları

Astronomi
Astronom
Kozmonot
Taykonot
Uzay kirliliği
Işık kirliliği

Gök cisimlerinin konum, hareket, yapı ve uzaklıklarını inceleyen bilim dalı
Gök bilimi alanında uzmanlaşmış bilim insanı
Rusya’da astronot yerine kullanılan ad
Çin’de astronot yerine kullanılan ad
İşlevini yitirmiş insan yapımı cisimlerin Dünya çevresinde oluşturduğu kirlilik
Işık kaynaklarının yanlış ve gereksiz kullanılmasıyla gökyüzünün aydınlanması

7. Tur: Yıldızların yaşam döngüsü

Bulutsu
Ön yıldız
Kırmızı dev
Beyaz cüce
Süpernova
Kara delik

Yıldızların doğduğu gaz ve toz bulutu
Çöken gaz ve toz bulutunun ısınmasıyla oluşan donuk kırmızı yapı
Küçük kütleli yıldızın yaşlanıp şişerek büyüdüğü evre
Küçük kütleli yıldızdan geriye kalan çok yoğun ve sıcak çekirdek
Büyük kütleli yıldızın yaşamını sonlandıran dev patlama
Kütle çekiminden ışığın bile kaçamadığı yıldız kalıntısı

8. Tur: Yıldızlar, galaksiler ve evren

Işık yılı
Takımyıldız
Yıldız kümesi
Galaksi
Evren
Yıldız kayması

Işığın boşlukta bir yılda aldığı yol
Gökyüzünde birbirine yakın görünen ve şekil oluşturan yıldız grubu
Birbirine kütle çekimiyle bağlı gerçek yıldız grubu
Yıldız, gaz, toz ve gök cisimlerinden oluşan, kütle çekimiyle bir arada duran dev yapı
Tüm gök cisimlerini ve aralarındaki boşluğu içine alan bütün
Atmosfere giren gök taşının sürtünmeyle yanarak bıraktığı ışık izi

9. Tur: Yıldızlar ve gök cisimleri

Proxima Centauri
Kutup Yıldızı
Sirius
Betelgeuse
Andromeda
Tarantula Bulutsusu

Güneş’ten sonra bize en yakın yıldız
Küçükayı’nın kuyruk ucunda bulunan, kuzeyi gösteren yıldız
Gece gökyüzünün en parlak yıldızı
Avcı Takımyıldızı’nda bulunan kırmızı süperdev
Samanyolu’na en yakın büyük sarmal galaksi
Güney yarım küreden görülen, yaklaşık 170 bin ışık yılı uzaklıktaki parlak bulutsu

10. Tur: Uzay teknolojilerinin günlük hayattaki kullanımı